«
  1. Anasayfa
  2. Besinler
  3. Hurma Diyette Yenir mi?

Hurma Diyette Yenir mi?

hurma

Hurma diyette yenir mi? Evet, ölçülü yenirse yenir. Hurma tatlı olduğu için yasak gibi görünse de içinde lif ve mineral de var. Asıl sorun, hurmanın hem çok tatlı hem de kalorisinin yüksek olması: yani mesele “yenir mi” değil, “ne kadar” yenir.

Bu yazıda marketlerde en çok gördüğünüz hurmaları (Mecdul, Tunus, Acve, Mebrum, Sukkari) tanıtıyor, kalori ve kan şekeri bilgilerini veriyor, günde ne kadar yenebileceğini ve kimlerin dikkat etmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Kısa cevap: Hangi çeşit olursa olsun yaklaşık 35 gram hurma 100 kalori eder. Bu, iri bir Mecdul hurmasının bir buçuğuna ya da 5 küçük Tunus hurmasına denk gelir. Diyette ara öğün için bu miktar makul bir başlangıçtır.

Hurma Çeşitleri: Marketteki Adlarıyla Hangisi Hangisi?

Hurmanın yüzlerce çeşidi var, ama Türkiye’de sofraya gelenlerin çoğu birkaç adla satılıyor. Aynı çeşit farklı adlarla anılabildiği için aşağıdaki tablo kafa karışıklığını gidermeye yardımcı olur.

Marketteki adıDiğer isimleriNasıl bir hurma?
MecdulKudüs hurması, Medjoolİri, yumuşak, etli, koyu kahverengi
Tunus hurmasıDeglet Nour, Deglet NoorMecdul’a göre küçük, hafif sarıya dönük
AcvePeygamber hurması, AjwaKoyu renkli, etli, hafif buruşuk; hacdan dönenlerin getirdiği hurma
MebrumTürkiye’den giden hacıların uzun yıllar en çok aldığı çeşit
SukkariSükkeriAçık renkli, yumuşak, şeker oranı yüksek

“Medine hurması” bir hurma cinsi mi? Hayır. Medine çevresinde yetişen ve hacdan dönenlerin getirdiği hurmalar halk arasında genelde “Medine hurması” diye anılıyor; ama bu ad tek bir çeşidi göstermiyor. Kaynaklar da bu adı farklı çeşitler için kullanıyor. Biri Khalas çeşidine Medine hurması diyor, biri Şelebi’yi Medine hurması çeşitlerinden sayıyor. Paketin ya da kutunun üstünde gerçek çeşit adı (Mebrum, Acve, Mecdul, Sukkari gibi) yazar; kalori ve şeker için asıl bakmanız gereken o addır.

Hurma Kaç Kalori? Besin Değerleri

100 gram hurma her çeşitte yaklaşık 280 kalori verir. Ama iri bir Mecdul 66 kalori, küçük bir Tunus hurması yaklaşık 20 kalori eder. Fark, hurmanın büyüklüğünden gelmektedir.

Bir adet hurma (çekirdeksiz)

MecdulTunus hurması
Ağırlık24 g7 g
Kalori66 kcal20 kcal
Şeker16 g4,5 g
Lif1,6 g0,6 g
Potasyum167 mg47 mg
100 gramda kaç adetyaklaşık 4yaklaşık 14

100 gram hurma (çekirdeksiz)

MecdulTunus hurması
Kalori (kcal)277282
Karbonhidrat (g)75,075,0
Şeker (g)66,563,4
Lif (g)6,78,0
Protein (g)1,82,5
Yağ (g)0,150,39
Potasyum (mg)696656
Magnezyum (mg)5443
Kalsiyum (mg)6439

“Dört hurma kaç kalori?” sorusunun cevabı bu yüzden çeşide göre değişir: Tunus hurmasından dört adet yaklaşık 80, Mecdul’dan dört adet yaklaşık 264 kalori eder. Kolay hatırlanacak kural şudur: Hangi çeşit olursa olsun yaklaşık 35 gram hurma 100 kalori eder.

Değerler ABD Tarım Bakanlığı (USDA) verilerine dayanır. Paketli ürünlerde etiket değerleri markaya göre değişebilir; lütfen etiketi okumayı ihmal etmeyin.

hurma

Hurma Kan Şekerini Yükseltir mi?

Her tatlı meyve gibi hurma da kan şekerini yükseltir. Ancak çalışmalarda bu yükselişin hızı düşük ile orta arasında çıkmıştır. Bir besinin kan şekerini ne kadar hızlı yükselttiğini “glisemik indeks” gösterir. 55 ve altı düşük, 56–69 orta, 70 ve üstü yüksek sayılır.

  • Birleşik Arap Emirlikleri’nde sağlıklı gönüllülerle yapılan bir çalışmada üç çeşidin değeri 30,5 ile 49,7 arasında, yani düşük çıktı. Araştırmacılar çeşitler arasındaki bazı farkları açıklayamadı.
  • Suudi Arabistan’da 17 çeşidin incelendiği bir çalışmada değerler 42,8 ile 74,6 arasında değişti; yani her hurma aynı etkiyi yapmıyor. Sukkari, kan şekerini en yavaş yükselten çeşitler arasındaydı; Acve ise yenen miktar hesaba katıldığında kan şekerine en az yük bindiren çeşitlerdendi.
  • Mecdul için bildirilen değer yaklaşık 55, yani düşük ile orta arasındaki sınırda.

Bu değerler belirli bir miktar için ölçülür. Yediğiniz miktar büyüdükçe kan şekerine etkisi de büyür. Glisemik indeksin düşük olması “istediğiniz kadar yiyin” demek değildir. Bir derlemeye göre şeker hastalarıyla yapılan küçük çalışmalarda hurma kan şekerini bozmamış, ama bu çalışmalar az kişiyle ve kısa sürelidir. Şeker hastasıysanız hurma miktarını doktorunuz ya da diyetisyeninizle birlikte belirleyin.

Hurma Kilo Aldırır mı?

Hurmanın kalorisi yüksektir. Dolayısıyla fazla yenirse kilo aldırabilir. Öte yandan ölçülü miktarlarla yapılan küçük çalışmalarda kilo artışı görülmemiştir; bu, hurmanın zayıflattığı anlamına gelmez.

  • Bir çalışmada insanlar 21 gün boyunca her gün yaklaşık 70 gram hurma yedi; kiloları değişmedi.
  • Bahreyn’de yapılan, katılımcıların rastgele gruplara ayrıldığı bir çalışmada günde 3 hurma yiyenlerin vücut kitle indeksi 16 hafta sonunda değişmedi.

Bu çalışmalar küçük ve kısa sürelidir; üstelik hurma, yediklerinize eklenirse toplam kaloriyi artırır. Örneğin 5 Mecdul yaklaşık 330 kalori eder; aynı kalori yaklaşık 16 Tunus hurmasında bulunur.

Diyette Günde Kaç Hurma Yenir?

Herkes için geçerli tek bir sayı yoktur. Kaç hurma yiyeceğiniz günlük kalori ihtiyacınıza, kan şekeri durumunuza ve diğer öğünlerinize bağlıdır. Başlangıç için kolay bir ölçü: ara öğünde yaklaşık 35 gram, yani 100 kalori.

  • Ölçüyü çeşide göre belirleyin: 35 gram yaklaşık 1,5 iri Mecdul ya da 5 küçük Tunus hurmasıdır.
  • Tek başına yemek yerine yanına bir şey ekleyin: Yoğurt, süt, peynir ya da çiğ kuruyemişle yemek öğüne protein ve yağ ekler. Bu, kan şekerinin hızla yükselmesini ve çabuk acıkmayı azaltmaya yardımcı olabilir.
  • Tatlının yerine yiyin, üstüne değil: Hurma tatlı krizi için bir seçenek olabilir; ama tatlıdan sonra bir de hurma yerseniz toplam kalori artar.
  • Hazır ürünlere dikkat edin: Hurmalı bar, şurup ve çikolata kaplı hurmalarda eklenmiş şeker ve yağ olabilir; etiketi okuyun.

Hurmanın Faydaları Nelerdir?

Hurma lif ve potasyum bakımından zengin, doğal şeker içeren bir kuru meyvedir; tek başına bir hastalığı önleyen ya da tedavi eden bir besin değildir. Gerçekçi faydaları sıralamak gerekirse;

  • Lif: 100 gram hurmada 6,7 ile 8 gram lif var; iri bir Mecdul yaklaşık 1,6 gram lif verir.
  • Potasyum: 100 gramda 656–696 mg. Potasyum kasların ve sinirlerin çalışması için gereklidir (böbrek hastaları için uyarı aşağıda).
  • Magnezyum ve kalsiyum: 100 gramda magnezyum 43–54 mg, kalsiyum 39–64 mg.
  • Kolesterol: Bir derlemeye göre bazı çalışmalarda (biri kontrollü) toplam ve LDL kolesterolde iyileşme bildirilmiş; ancak veriler sınırlı.

Hurma püresi ya da şurubu tatlılarda sofra şekerinin yerine kullanılabilir. Yine de hurmanın yaklaşık %63–66’sı şekerdir; yani şekersiz değildir ve kalorisi hesaba katılmalıdır.

Hurma Yerken Kimler Dikkatli Olmalı?

Şeker hastalığı, böbrek hastalığı ya da kandaki potasyumu yükselten ilaç kullanımı olanlar hurma miktarını doktor veya diyetisyenle planlamalıdır.

  • Şeker hastalığı ve insülin direnci: İri bir Mecdul yaklaşık 18 gram karbonhidrat ve 16 gram şeker içerir. Kan şekerine etkisi düşük-orta olsa da miktar büyüdükçe etki büyür; miktarı kişiye göre belirlemek gerekir.
  • Böbrek hastalığı: ABD’nin Indian Health Service kurumu (IHS), hurmayı böbrek hastaları için potasyumu yüksek meyveler arasında sayıyor; bazı ilaçlar da kandaki potasyumu yükseltebiliyor. İki Mecdul yaklaşık 334 mg potasyum içerir. Böbrekleri çok zayıflamış kişilerde ve diyaliz hastalarında potasyum sınırlanır; daha erken evrelerde sınırlamanın kişiye göre ve yavaş yavaş yapılması öneriliyor. Hurmayı eklemeden önce doktorunuza ya da diyetisyeninize danışın.
  • Küçük çocuklar: Çekirdeği mutlaka çıkarın ve hurmayı boğulma riskine karşı küçük parçalara bölün.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişiye özel tıbbi tavsiye yerine geçmez.

Sık Sorulan Sorular

Medine hurması kaç kalori? Medine hurması tek bir çeşit olmadığı için kesin tek bir sayı yok. Hurmalarda 100 gram yaklaşık 280 kalori civarındadır. Bir adedin kalorisi ise hurmanın boyuna göre belirgin biçimde değişir (örneğin Tunus hurması 20, iri Mecdul 66 kalori). En doğrusu paketin üstündeki çeşit adına ve etikete bakmaktır.

Diyet için en uygun hurma çeşidi hangisi? 100 gramda kalori çeşitler arasında birbirine yakındır. Küçük hurmalarda (Tunus gibi) adet başına kalori ve şeker daha az olduğu için porsiyonu ayarlamak kolaydır. Kan şekeri açısından çalışmalarda Sukkari ve Acve türlerinin öne çıktığı görülmüştür. Ama hangi çeşidi seçerseniz seçin miktarı gram ya da kalori olarak hesaplayın.

Şeker hastaları hurma yiyebilir mi? Küçük çalışmalar hurmanın kan şekerini bozmayabileceğini düşündürüyor, ama bu çalışmalar az kişiyle ve kısa sürelidir. Miktarı doktorunuzla ya da diyetisyeninizle belirleyin.

hurma

Sonuç: Hurma Diyette Yenir mi?
Peki sonuç olarak hurma diyette yenir mi? Evet, miktarı bilirseniz yenir. Hangi çeşidi seçerseniz seçin yaklaşık 35 gram, yani 1,5 iri Mecdul ya da 5 küçük Tunus hurması 100 kalori eder. Şeker hastalığı ya da böbrek hastalığınız varsa miktarı doktorunuzla veya diyetisyeninizle belirleyin.

İlgili Yazılar

Kaynaklar

  1. USDA Standard Reference, Release 17 (2004): Dates, medjool (NDB 09421)
  2. USDA Standard Reference, Release 1 (2018): Basic Report 09087, Dates, deglet noor
  3. Miller CJ, Dunn EV, Hashim IB. Glycemic index of 3 varieties of dates. Saudi Med J 2002;23(5):536–538
  4. Sachdev M, Misra A. Effect of dates on blood glucose and other metabolic variables: a narrative review. Diabetes Metab Syndr 2023;17(2):102705
  5. AlGeffari MA ve ark. Glycemic indices, glycemic load and glycemic response for seventeen varieties of dates grown in Saudi Arabia. Ann Saudi Med 2016
  6. Indian Health Service. Potassium: Tips for People with Chronic Kidney Disease
  7. AlSahow A. Moderate stepwise restriction of potassium intake to reduce risk of hyperkalemia in chronic kidney disease: a literature review. World J Nephrol 2023;12(4):73–81

Bir Cevap Yaz

Dyt. Tuğçe ŞAHİN Hakkında

avatar

Dyt. Tuğçe ŞAHİN

Dyt. Tuğçe Şahin, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü mezunudur. Beslenme Rehberi’nde sağlıklı beslenme, diyet türleri ve tarifler hakkında yazmaktadır.